Kwijt & Onvoltooid
Een project waarbij verdwenen en nooit gerealiseerde architectuur weer zichtbaar word gemaakt in een hedendaagse beeld. Gereconstrueerd met Autodesk Sketchbook Pro, en verfijning in Adobe Lightroom / Photoshop. Naast de volledige (getekende) gebouw met lichte transpiratie, is er ook een versie met alleen de contouren.
Klik op de foto's voor een betere weergave.
Oude Stadhuis (Eindhoven)
Over het Gebouw
Vroeger had Eindhoven een prachtig stadhuis. Het neogotische gebouw (uit 1869) stond in de Rechtestraat, waar eerdere voorgangers hebben staan. Maar na de Tweede Wereldoorlog was er meer behoefte aan ruimte. Eind jaren 60 werd elders een nieuwe moderne opvolger gebouwd. Ondanks vele protesten valt het oude stadhuis in 1967 ten prooi aan de slopershamer. Er zou op die plek een wegdoorgang komen, maar uiteindelijk kwamen er (lelijke) winkelpanden op de plaats. Dit verlies wordt tot op de dag van vandaag betreurd door (oudere) inwoners.
Over het Project
Dit is het eerste gebouw dat ik maakte voor Kwijt & Onvoltooid. Ik hoorde het verhaal voor het eerst tijdens een stadstour. Ik begon met het verzamelen van referentie materiaal op internet. Aan de hand daarvan maakte ik eerst een schets om de verhoudingen vast te leggen van het gebouw. Daarna maakte ik de definitieve lijnen en schilderde ik met verf de rest van het gebouw in kleur. De lijnen werden later ook gekleurd. Behalve de lijnen heb ik het gebouw een lichte transparantie gegeven zodat ook de huidige omgeving kan worden gezien. De Lijnen heb ik ook zonder verf (in een monotone kleur) als kopie opgeslagen. Het stadswapen heb ik overgetekend van een plaatje op internet en later afgewerkt. Voor de lampen & ramen heb ik een gemengde laag effect toegepast om de gewenste kleur te krijgen. Het belangrijkste wat ik hier heb geleerd is dat in fases werken het beste werkt, omdat je dan volledige focus hebt.
Cuypers kerken in Alkmaar
Over de gebouwen
Halverwege de 19de eeuw ontwerpt de beroemde architect Pierre Cuypers 2 (katholieke) kerken in Alkmaar. De eerste (Laurentius) kerk werd voltooid in 1861. Er zou oorspronkelijk ook een toren van 60 meter hoog komen. Alleen is daarvan slechts 1/3de deel gerealiseerd dat gelijk loopt met het dak van het schip. Net zoals de grote (protestantse) kerk in dezelfde stad dat ook geen toren kreeg. In 1866 was de tweede (Dominicus) kerk voltooid. Vanwege de beperkte bouwgrond, is er een vieringtoren gebouwd (Midden op het dak). Eind jaren 70 werden de 2 gebouwen gefuseerd. Met de Laurentiuskerk ging men door. Er was weinig waardering voor de lege Dominicuskerk. Deze werd in 1985 gesloopt voor de Domus winkelcentrum (Inmiddels verbouwd tot Primark). Alleen het hoektorentje mocht blijven. Het orgel werd verplaatst naar een kerk in Bodegraven.
Over het project
Het verhaal van de 2 kerken zonder toren en de ergernis van de sloop hebben geleid tot de keuze van mijn project.
De ‘’Stairway to Heaven’’ evenement in Alkmaar, waarbij er tijdelijk steigers rond de grote kerk worden geplaatst, bood mij meteen een kans om een foto te nemen. Het is voor het eerst dat ik meer dan 1 gebouw op een foto heb staan. Ik had een schets op papier gemaakt voor de toren van de Laurentiuskerk omdat er maar 1 ontwerp was van de toren. Qua kleur heb ik een gokje gemaakt. Dit gebaseerd op de kerken van Veghel en Eindhoven, die Cuypers rond dezelfde tijd bouwde. De Dominicuskerk heb ik wel alleen in Sketchbook geschetst. Waar ik ook rekening mee moest houden was met de verhoudingen van de bestaande toren, dat was wel moeilijk. De duidelijkste foto van de kerk was in spiegelbeeld, maar dat maakte opzicht niet uit.
St-Pieterskerk (Den Bosch)
Over het gebouw
Het volgende gebouw stond aan het verborgen straatje ‘’Achter de Tolburg’’. De kerk werd gebouwd in 1842 en ontworpen door J.H. Laffertée. In de jaren 60 werd de naastgelegen volkswijk de Pijp buurt gesaneerd voor een winkelcentrum en het Groot Ziekengasthuis. Door deze actie moest de kerk in 1972 worden gesloten wegens teruglopend kerkbezoek. Vele Bosschenaren wouden de kerk behouden en een andere functie geven, maar door een conflict tussen gemeente en kerkbestuur over de koopsom werd de beslissing uitgesteld. Na een decennialang van verval wordt de kerk uiteindelijk gesloopt en vervangen door appartementen. De preekstoel en orgel zijn verhuisd naar Oirschot. De 16de-eeuwse pastorie is opgeknapt en behouden. Het gevelbeeld staat in de tuin ernaast.
Over het project
De keuze voor dit gebouw, kwam omdat ik een keer een andere bouwstijl wou uitproberen dan de gotiek. Het neoclassicistisme heeft een ander soort perspectief. Het gevelbeeld was moeilijk te maken. Uiteindelijk lukte het met de overtrek methode zoals bij het wapen van het oude stadhuis van Eindhoven. Een andere tegenvaller waren de kleuren, omdat er alleen kleurfoto’s waren van de kerk toen die vervallen was. Toen bedacht ik een soort (monochrome) tinten systeem waar ik lagen per tint maakte (handig voor de volgende keer). Ondanks de obstakels is dit project toch nog geslaagd.
Grote Kerk te Harderwijk (voor 1797)
Over het gebouw
De grote kerk nu is niet wat het eerst was. Het schip was toen langer en had een toren van 70 meter. Destijds was het de hoogste toren van Gelderland. De toren deed ook dienst als vuurtoren: er werd op het hoogste punt takken in brand gestoken, zo wisten vissers de weg naar huis. Op zaterdag 28 Januari 1797 stortte de toren met veel kabaal in elkaar, ook een deel van het schip was getroffen. Met veel moeite werd met kanonnen de restanten van de toren neergehaald. Het ongedeerde gedeelte van de kerk werd afgesloten met een gevel in de sobere Lodewijk XVI stijl. Alleen de fundamenten en een plaquette herinneren aan de oorspronkelijke omvang.
Over het project
Bij het begin kwam er een moeilijke opgave. Het had te maken met het bomen in de foto. Het was moeilijk te tekenen tussen de bomen. Na veel moeite is het toch gelukt. Net als bij de St-Pieterskerk is er gebruik gemaakt van
monochrome tinten. Alleen heb ik hier sepia kleuren toegepast, zodat het meer opvalt bij de blauwe lucht. De galmgaten en nissen gingen mij gemakkelijk af, door middel van copy-paste.
Laurenskerk (Rotterdam) - Oude bekroning
Over het gebouw
Tussen de hoge wolkenkrabbers, ligt deze oude kerk. De bouw begon in 1449. De toren werd pas een eeuw later verhoogd. In 1572 werd de kerk protestants. Hendrick de Keyser ontwierp in 1621 een houten bekroning. Na 24 jaar bleek de torenspits van slechte kwaliteit en werd vervangen door een stenen geleding (verdeelde verdieping van een toren) en werd aan de onderkant verstevigd. Lang was er niks aan de hand, tot 14 mei 1940. De Nazi’s uit Duitsland bombardeerden de stad om Nederland tot overgave te krijgen. Alleen de toren en muren van de kerk bleven over. Op bevel van Hitler werd de ruïne met rust gelaten. Na de oorlog is er verdeeldheid over het herstel. Architect J.J.P. Oud kwam met een alternatief waarbij de toren behouden bleef, met een kleinere (moderne) kerk en vijver. Uiteindelijk werd de hele kerk in ere hersteld omdat het gebouw erg belangrijk was voor de (verminkte) stad. Koningin Juliana legt in 1952 de eerste steen en de restauratie duurt 16 jaar. Ook kwam een nieuw orgel van het Deense firma Marcussen & Søn. Hopelijk gaat de kerk nog lang mee.
Over het project
Het begon bij Photoshop, want mijn doel was om de bovenste etage onopvallend te maken. Eerst verfde ik dat gedeelte in dezelfde kleur als de lucht en daarna nog een laag met overvloeimodus erbij. De klok is nu wel uitgebreider dan bij eerdere projecten (met romeinse cijfers en grotere wijzers). Zoals je kunt zien, kon ik hier goed oefenen met de perspectief tools van Sketchbook Pro.
Kasteel (Wijk bij) Duurstede
Over het gebouw
Zweder I van Abcoude bouwt een forse Donjon (nog intact) in 1270. De naam werd Duurstede en ook het huidige vestingstadje ontstond. David van Bourgondië vergroot het kasteel eind 15de eeuw: de donjon werd ombouwt door nieuwbouw. Hierbij zat ook de bourgondische toren die ook nog intact is. Als laatste kwam in 1577 een heel bolwerk om het kasteel heen. Lange tijd was het kasteel geliefd vanwege zijn imposante uiterlijk en grootse feesten. Vanwege wisselende eigenaren werd het kasteel verwaarloosd. Na de aanval van Franse troepen in 1672 gebruikte inwoners stenen van de ruïne voor de opbouw van de stad. Uiteindelijk was het een afgesloten eiland met 2 torens en een stuk hoekmuur. Na enkele restauraties binnen 1 eeuw, is de ruïne en bolwerk een fraai stadspark geworden.
Over het gebouw
Ik ben een groot liefhebber van kastelen. Ze stralen vaak elegantie, trots en zelfverzekerdheid uit. Dus had ik veel zin om hier aan te werken. Ik had eerst moeite met 2 gleuven aan de onderkant van de toegangspoort, uiteindelijk kwam ik erachter dat dat klopte volgens middeleeuwse referentie materiaal. Ik haalde mijn inspiratie ook uit 2 maquettes. Het is een beetje kijken bij alles en beslissen wat de beste keuze is. Het kan misschien zijn dat kleine details niet helemaal kloppen met hoe het echt was, maar je doet zoveel mogelijk je best (een reconstructie is nooit 100%). Ik had de kleur van de baksteen iets aangepast, omdat ik niet tevreden was met de kleur wat de pipet aangaf. Ook de mezekouw was complex om te tekenen. De rest ging wel vrij makkelijk.
Oude V&D (Eindhoven)
Over het gebouw
Eindhoven groeide als kool begin 20ste eeuw. Mede door de komst van industriebedrijven en samenvoeging van naastgelegen dorpjes. Daar hoorde een nieuw warenhuis van Vroom & Dreesman bij. Aan het eind van de jaren 20 werd gestart met de bouw van een groots pand, ontworpen door Oscar Leeuw (die ook de V&D filialen van Tilburg, Den Bosch en Heerlen ontwierp). Het gebouw werd in fases gebouwd. In 1930 was het warenhuis in gebruik genomen, hoewel de pand pas volledig voltooid was in 1940. Het (4 etages) hoge gebouw vertoonde elementen van expressionisme en Art Deco en boven de ingang zaten 2 standbeelden die stonden voor handel en nijverheid. Als kers op de taart was er ook een glazen hoektoren dat de aandacht van klanten trok. De jaren 60 was meer behoefte aan ruimte. Het architectenbureau D. en P. Benning ontwierp een nieuw plan. In 1961 begon de grote verbouwing. Behalve de stalen constructie (en een klein stukje muur) werd alles vervangen door een moderne gevel. De ramen waren dichtgeplakt, zodat er geen daglicht binnenkwam (dat was toen in de mode). Ook kwam een extra verdieping en werd het pand van achteren verlengd. De opening vond plaats in 1965. Op oudejaarsdag 2015 viel het doek voor de keten. Gelukkig is de lege kolos gestript. Er komt een nieuw jasje van transparante glas en bied straks onderdak aan winkels, ateliers en bedrijven.
Over het project
De foto is op dezelfde dag genomen als het oude stadhuis (het eerste project). Voorbereiding was niet bepaald makkelijk. Er was 1 heldere foto van het hoekpand. Maar andere foto´s met andere hoeken waren wat moelijker te vinden. Bij de luchtfoto´s kon ik ook de oorspronkelijke verhoudingen zien. In Photoshop heb ik ervoor gekozen om de 5de verdieping volledig te verwijderen, omdat de lucht wit was en het mij meer in de weg zat. Net als de St. Pieterkerk in Den Bosch is hier voor monochrome kleuren gekozen, omdat er amper kleurenfoto´s zijn van het gebouw.
Oude Sint-Trudo Kerk (Stiphout)
Over de gebouw
Vlak voordat je Helmond inrijdt (via de Provinciale weg 270) sla je linksaf. Eerst komt een bosrijk gebied, dan Stiphout zelf. En als je Stiphout uitrijdt zie je (in een eiland van bomen tussen de akkers) de oude toren. Daarbij hoorde een kerk. Die werd voor het eerst gemeld in 1342. Er vonden wonderbaarlijke genezingen plaats, waardoor deze plek een bedevaartsoord werd. Deze hele gebeurtenis wordt ook het mirakel van Stiphout genoemd. De kerk werd verwoest en opgebouwd in 1587, tijdens de 80-jarige oorlog. Als de kerk in 1648 protestants wordt, verhuisde de katholieken naar de schuilkerk. Toen ze de kerk terugkregen in 1823, was het bouwval onbruikbaar. Datzelfde jaar is de kerk gesloopt (behalve de toren). De nieuwe kerk (ontworpen door Henri van Tulder) werd in 1884 betrokken. De neogotische kerk is op een andere plaats gebouwd en bevat gebrandschilderde ramen over de geschiedenis van de oude kerk. Toevallig in dat jaar sloeg de bliksem in de oude toren, waardoor de torenspits verloren ging. De monumentale toren werd in 1978 in ere hersteld (met nieuwe torenspits). De oude toren staat tegenwoordig op het terrein van de scoutinggroep Jan Baloys.
Over het project
Meteen nadat het project van de oude V&D in Eindhoven was voltooid, ben ik gestart met de oude toren. Ik heb onderzoek gedaan naar de juiste perspectief. De kerk van Vessem diende als voorbeeld (via Google Street View). Bij de ramen heb ik inspiratie gehaald van de in 1888 gesloopte Martinuskerk in Tongelre (staat ook op mijn lijstje). Normaal neem ik de tijd met mijn projecten, maar omdat ik er vrij snel doorheen fietste en extra tijd had, was het sneller af dan normaal.
Sint-Niklaas kerk & de Belfort van Gent
Over het gebouw
De meest fotogenieke plek van Gent is toch wel bij de St. Michielsbrug. Je ziet dan 3 torens achter elkaar: de St. Niklaaskerk, de Belfort en de St. Baafskathedraal. Aan de laatst genoemde toren besteed ik nu geen aandacht aan en valt daarom bewust weg. De St. Niklaaskerk stamt uit de 13de eeuw en is een mooi voorbeeld van (schelde)gotiek. De Vieringtoren had oorspronkelijk hogere torenspitsen, maar die zijn in 1673 door een storm gebroken. Sindsdien is het verlaagt zoals we het nu kennen. De Belfort is gebouwd in de 14de eeuw naast de lakenhallen. Op de torenspits staat de draak van Gent. De Torenspits is meerdere keren aangepast. Als de industriële tijd aanbreekt, komt er een (neogotische) bekroning van gietijzeren. Na een halve eeuw is het weer aan vervanging toe. Vlak voor de wereldtentoonstelling van 1913 ontwerp Valentin Vaerwyck een nieuwe torenspits met elementen van de middeleeuwse variant. Vanwege de deadline bleken er achteraf fouten in de constructie, dat gelukkig verholpen werd in latere restauraties. Sinds 1999 staat de toren op de werelderfgoedlijst als onderdeel van de Belforten in België en Noord-Frankrijk.
Over het project
Ik vond het weer leuk om 2 projecten in 1 foto te verwerken en dit keer (voor het eerst) in het buitenland. De huidige bekroningen zijn in Photoshop semi-transparant gemaakt. De torenspitsen van de Vieringtoren is binnen een halve dag gerealiseerd, de Belfort is een ander verhaal (de toren zat vol details). Vlak voordat de projecten op de site verschijnen, doe ik nog een allerlaatste controle. Zo is de kans kleiner dat er iets achteraf moet worden aangepast.
Sint-Bernulphuskerk (Oosterbeek)
Over het gebouw
Bisschop Bernulphus (uit Utrecht) is de patroonheilige van Oosterbeek. Toen de eerste kerk van dat plaatsje (de op 2 na oudste kerk van Nederland) werd gebouwd, werd het aan hem gewijd. Deze kerk bestaat nog steeds, maar heet nu de Oude kerk en werd protestants. De katholieken kregen een nieuwe kerk in 1888 in Neogotische stijl. Ontworpen door Alfred Tepe, een bekende architect uit die tijd. Een nieuw koor en dwarschip werd toegevoegd in 1922 door Wolter de Riele. Verder is de kerk beroemd om de kruiswegstaties van Jan Toorop. Tijdens de Slag om Arnhem werd de kerk beschadigd, vooral de toren. Alles werd hersteld behalve de bovenkant voor de toren, want het geld was op. De nieuwe torenspits loopt gelijk met het dak van het schip. Twee nissen veranderen in galmgaten en de klok is verlaagd. In 1965 volgt er weer een extra uitbreiding. De kerk is sinds 2016 een gemeentelijk monument.
Over het project
De 10de project alweer! Het idee van deze editie ontstond op de site Reliwiki. Ik zag een afbeelding van de kerk en dacht: Waarom is de toren zo laag? Na het lezen van de geschiedenis kwam het op het projectenlijstje. Hoewel alle archieffoto´s zwart-wit waren, kon ik inspiratie opdoen bij (de vrijwel identieke) Sint-Andreaskerk van Zevenaar (ontworpen door dezelfde architect). Bij het kiezen van kleurenmoet je zoveel mogelijk testen tot je de juiste kleur vindt, anders krijg je achteraf spijt.
Sint-Servaasbasiliek (Maastricht)
Over het gebouw
Ondanks vele aanpassingen is de Sint-Servaasbasiliek het oudste (nog bestaande) kerkgebouw van Nederland. De oudste elementen zijn te dateren tot 560 (die waren nog onderdeel van een eerdere kapel). Het schip werd als eerst als eerste gebouwd rond de 11de eeuw in romaanse stijl. Later verscheen aan het zuiden een apsis met 2 koortorens en bij het Westwerk 2 grotere torens. Inspiratie kwam uit de kathedralen van het Duitse Rijnland. In de 12de eeuw werd het (gedetailleerde) bergportaal bijgebouwd. Ook de 15de eeuw bracht veel veranderingen: steunberen, stenen gewelven, zijkapellen en de kruisgang. De 17de eeuw kwam met een Barokke indeling: zoals een gepleisterd interieur en 5 nieuwe torenspitsen van de Luikse architect Etienne Fayen. De torens van het Westwerk werden samengevoegd tot 1 grote toren. Eind 19de eeuw had de kerk een vervallen indruk. Daarom werd het ingrijpend gerestaureerd door Pierre Cuypers. Hij herstelde het middeleeuws uiterlijk, maar voegde ook eigen ideeën toe. Zoals een kleurrijk interieur en een rijzige Middentoren op het Westwerk. Het verwoest door brand in 1955. Bij de grootse restauratie tussen 1981 en 1993 verdween dat restant. Ook het neogotische interieur werd vervangen door een 15de-eeuwse reconstructie. Tussen de verbouwingen door Is de kerk in 1985 door Paus Johannes Paulus II verheven tot basiliek.
Over het project
Maastricht is altijd een van mijn favoriete steden geweest, vanwege het authentieke centrum en buitenlandse invloeden. Een oudere foto uit 2017 kwam goed van pas. Ik heb me alleen beziggehouden met de westertorens van de basiliek. Ook zijn er dit keer niet 1, maar 2 versies van het project. Als eerste de middentoren van Cuypers. En daarna de (grote) barokke toren van Fayen. Ik vond de laatste moeilijker, omdat ik meer ervaring heb met gotiek dan barok. Ook heb ik de huidige torenspitsten semi-transparant gemaakt. Vanwege de verre afstand op de foto, heb ik minder details gebruikt.
Wittevrouwenpoort (Utrecht)
Over het gebouw
De Wittevrouwenpoort was een van de 4 toegangen tot de historische stad Utrecht. Het kwam tot stand in 1230 en bood toegang tot de oostzijde. De naam is afgeleid van het nabijgelegen klooster. De eerste poort bestond uit 1 hoofdpoort en een kleinere poort, verbonden met 1 brug. In 1648 werd de poort vervangen, naar ontwerp van Hendrick Aertsz. Pieter Post (niet de bekende postbode) voegde een bekroning toe. Het bouwwerk was achthoekig in classicistische stijl. In de façade pronkt het wapen van Utrecht en in de bekroning zat een luidklokje met klokwijzer. Halverwege de 19de eeuw breidde de stad zich buiten de stadswallen uit. Wegens toenemend verkeer en beknelde positie valt het doek voor de poort. Er wordt nog 1 foto gemaakt voordat het werd gesloopt in 1858. Een nieuwe (brede) brug bood meer toegang naar de binnenstad. Schuin naast de brug verschijnt een nieuw gebouwtje dat enkele elementen herhaald van de verdwenen poort. Het eigenaardige bouwwerk had naast een bovenwoning meerdere functies: commiezenhuis, belastingkantoor, naaihandel en politiepost. Sinds 1980 huist er een advocatenkantoor.
Over het project
Voordat ik aan een project begin, zoek ik eerst uit over de locatie van het verdwenen bouwwerk. Die markeer ik in Google Maps, samen met standpunten voor het fotograferen. Ik was toevallig nog in Utrecht om een museum te bezoeken. Toen ik de weg probeerde te vinden, kwam ik erachter dat het vlakbij de locatie van de poort was. Ik had ook nog de mogelijkheid om foto’s te maken (waar ik achteraf wel mee hebt geboft). Ik koos voor de 2de stadspoort omdat daar meer referentiemateriaal van was. Het is natuurlijk belangrijk dat er goede en duidelijke archiefbeelden zijn, anders klopt het (misschien) niet met hoe het werkelijk was. De façade met de wapen leek ingewikkeld, maar viel mee omdat er haarscherpe tekeningen van waren. Ik vond het leuk om te werken aan de stadspoort omdat, er van de honderden poorten in het land, er nu slechts 70 van bestaan. En gelukkig zijn een handvol (verdwenen) poorten goed gedocumenteerd. Dus kom maar op met die Poorten!
Handelskade Anno 1900
Over het gebouw
Toen de Nederlanders Curaçao van Spanje veroverden, werd Willemstad gesticht. De stad ontstond in 1635 rondom Fort Amsterdam, (strategisch) gelegen aan de opening van de Sint Annabaai. Het fort was vroeger hoofdkantoor van de West Indische Compagnie en werd later het parlementsgebouw. Naast fort Amsterdam ontstond een rij van pakhuizen aan de kade. Deze locatie was het economische hart van het eiland. Men verdiende geld met inladen en lossen van schepen, verder hadden handelaren en winkeliers hun bedrijf daar gevestigd. Hierdoor ontstond de naam Handelskade. Hoewel sommige gebouwen intussen zijn vervangen, blijft nog wel de koloniale architectuur (met Spaans, Portugees en Nederlandse invloeden) aanwezig. Daardoor verdiende het historische centrum van Willemstad de status als (Unesco) werelderfgoed in 1997.
Over het project
En nu is mijn geboortestad aan de beurt. Ik had oorspronkelijk 2 andere plekken van Willemstad in de planning: de oude gebouwen van Brionplein (tegenover handelskade), die zijn verwoest door de rellen van 30 Mei 1969. En de in 2000 gesloopte West End theater in Art Deco stijl. De laatste keer dat ik op het eiland was (Juni 2018), was ik nog niet begonnen met het K&O project. Ik had een foto voor Brionplein gevonden, maar dat bleek uiteindelijk ongeschikt achteraf. Toen zocht ik wat op over Handelskade en kwam zo achter oude foto's uit de 19/20ste eeuw. Dus besloot ik handelskade als alternatief te doen. Misschien maak ik de volgende keer op Curaçao, nieuwere foto's voor de andere projecten.
Hohenzollernbrücke
Over het gebouw
Toen de bouw van de Dom van Keulen werd hervat in de 19de eeuw, was er ambitie voor een grote brug over de Rijn. De kathedraalbrug werd gebouwd samen met de nieuwe HBF (Centraal station). Na een halve eeuw kon de brug het toenemende verkeer niet meer aan. Tussen 1907 en 1911 werd er gebouwd aan de Hohenzollernbrug. Vernoemd naar de toen heersende Hohenzollern dynastie. De ijzeren boogconstructie is kenmerkend voor de brug, ook waren er torenportalen ontworpen door Franz Schwechten (Ook bekend van de Gedachtniskirche in Berlijn). Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de brug opgeblazen om invasies van geallieerden te hinderen. Na de oorlog is de brug herbouwd met uitzondering van de torenportalen.
Over het project
Hoe zal ik het zeggen; ik heb een typische band met Keulen. Als kind was ik gefascineerd door de dom. En toen ik hem voor het eerst in het echt zag dacht ik: Wow! Keulen had de pech dat het bijna volledig is gebombardeerd door geallieerden in 1945. Daarom heeft de stad veel mix van oud & nieuw. Bij sommige gebouwen is het contrast boeiend, maar (te veel) gemixt in een straatbeeld vind ik vaak te rommelig. Het is net wat je zoekt. Als je tussen het straatbeeld toch een paar verborgen parels wilt zien, kan Keulen interessant zijn. Maar als je echt authentieke (sprookjes) plekken wilt zien, dan zou ik toch kiezen voor de Moezel of Zuid-Duitsland.
Marktplein van Eindhoven (zuidwand)
Over de gebouwen
Deze keer gaat het over vier (voormalige) panden. We weten niet precies wanneer de allereerste panden zijn gebouwd, maar zoals we ze op foto kennen, zeker vanaf de 18de eeuw. Naast woonhuizen hebben ze meerdere functies gehad. In het 1ste huis van links zat café El Sombrero, bij de 2de zat de kapperszaak van Gielen. De 3de was oorspronkelijk een brouwerij en later horecapand "De Stad Rotterdam" (met hotel, café en restaurant). De 4de pand werd gebouwd in 1929 (op de plaats van een ouder huisje). Textiel zaak Raming was daarin gevestigd tot het eind jaren 60 werd gesloopt. De rest van de panden volgden tussen 1970 en 1973. Twee (lelijke) kantoorpanden kwamen daarvoor in de plaats. Hoewel eentje laatst verbouwd is tot appartementen, is het er niet beter op geworden. Behalve de Five Guys beneden, die hebben lekkere hamburgers. (Ieder nadeel heeft zijn voordeel)
Over het project
Tsja, dit is niet bepaald mijn favoriete hoekje van Eindhoven. De Heuvel Galerie (links) vind ik nog prima, maar de rest hoort meer thuis op een industrieterrein naast de snelweg. Als je de stadsgeschiedenis goed kent, dan weet je dat Eindhoven veel is veranderd. Het was halverwege de 20ste eeuw in sommige gemeenten een rage om af te rekenen met oubolligheid (kleinschalig en historische bebouwing) en de toekomst te omarmen met grootse nieuwe gebouwen (die we meestal nu spuuglelijk vinden). Het zorgt bij sommigen voor frustratie, wat bij mij ook het geval was. Maar uiteindelijk bereik je er niks mee, want het komt niet meer terug. Toen kwam Kwijt & Onvoltooid in beeld. Ik vroeg mezelf af of ik op een bepaalde manier iets kon terughalen. Ik probeerde het met het oude stadhuis van Eindhoven (in de buurt van dit project) en het gaf me bij voltooiing een soort voldoening. Een experiment tegen frustratie is uiteindelijk een therapeutische passie geworden!
Sint-Dominicuskerk (Amsterdam)
Over het gebouw
De Dominicanen parochie in Amsterdam, had sinds 1621 een schuilkerk genaamd: ´t Stadhuys van Hoorn. Deze is tussen 1883 en 1893 vervangen door een nieuwe kerk. Het was een van de vele gebouwen die architect Pierre Cuypers in Amsterdam ontwierp. Hier liet hij zich inspireren door de Italiaanse gotiek. Dat is te zien aan de rechthoekige vorm, ramen en pinakels. Oorspronkelijk was er een toren van 85 m gepland, maar afgekeurd door de gemeente omdat het te gevaarlijk was voor de dichtbebouwde omgeving. De kerk is ook een van de eerste in het land met een ijzeren constructie. Momenteel is het gebouw in gebruik door de oecumenische kerkgemeenschap, een gemeenschap waarbij meerdere taken van het christendom meer streven naar onderlinge overeenkomsten dan verschillen. Ook staat de kerk sinds 1972 op de monumentenlijst.
Over het project
Begin Juli 2018 ging ik een dagje naar Amsterdam. Ik ging foto’s maken voor 4 verschillende projecten. De Waag op de Dam, Jan Roodenspoortstoren, Haringpakkerstoren en de onvoltooide Dominicustoren. De 1ste heb ik in de ijskast gezet (figuurlijk), de 2de is uiteindelijk van Lego gemaakt (de foto’s gebruikte ik om de lego toren daarin te verwerken), de 3de heb ik achteraf geschrapt en de laatste is een half jaar later gemaakt. Dat ik foto’s voor projecten op 1 dag maak, betekend niet dat ik zo snel mogelijk aan die projecten begin. Daarvoor heb ik een top 3 of 5 wachtlijst, afhankelijk van persoonlijke voorkeur.
Sint-Nicolaaskerk (Maastricht)
Over het gebouw
De Onze Lieve Vrouweplein is een geliefde plek in de stad. Ook in de Romeinse tijd was het van belang, omdat daar fundamenten zijn gevonden van een Castellum. Maar tot 1838 zag het plein er heel anders uit. Naast de Eeuwenoude basiliek lag de Jongere Sint-Nicolaaskerk. Aangezien Maastricht werd bestuurd door 2 verschillende bestuurders, (De Bisschop van Luik en de Hertog van Brabant) met ieder zijn burgers/parochianen, was de vraag naar kerken groot. Deze kerk is halverwege de 14de eeuw gebouwd. De toren kwam later gereed. Hoewel de parochie hoogtepunten heeft gekend, keert het tij in de 18de eeuw. Verwaarlozing en interne maatregels zijn de reden dat de kerk uiteindelijk werd afgestoten. Inventaris en parochie verhuisden naar de naastgelegen basiliek. In 1837 werden restauratiekosten begroot op 35,000 gulden. De gemeente koos voor het slopen. De afbraak is het jaar daarop vastgelegd op twee schilderijen. Het plein werd geëgaliseerd, verlengt en voorzien van bomen. Waar ooit het koor lag, ligt momenteel hotel Derlon.
Over het project
Als eerste wil ik een dilemma benoemen waar ik moeite mee heb, het gaat over kale bomen. Bij eerdere projecten had ik hiermee ook te maken. Er stond een grote boom met maar weinig blaadjes. Eerst probeerde ik de boom voor de gebouwen te doen (zoals het eigenlijk hoort), maar het zag er niet uit achteraf. En dat terwijl het omgekeerd wel werkt. Ik denk persoonlijk dat het niet echt uitmaakt wat ik doe, want het gaat meer om het zichtbaar maken van verdwenen gebouwen. Bij de Sint-Nicolaaskerk kwamen de bomen nadat de kerk verdween. Maar er zijn ook uitzonderingen: (Volle) groene bomen, auto’s en mensen bijvoorbeeld. Hier heb ik de mensen voor de straat op de voorgrond, terwijl aan de overkant alles achter de kerk staat. Voor nu is het prima.
Igreja de Santo Estêvão (Lissabon)
Over het gebouw
In de kronkelige volkswijk Alfalma ligt de Santo Estêvão kerk. Er is niet veel bekend over het ontstaan, behalve de bouw in de 12de eeuw. In 1733 werd deze kerk ingrijpend verbouwd door Manuel da Costa Negreiros. Het verandert in een charmant barokke kerk met tweelingtorens, een stijl dat vrij populair is op Portugees grondgebied. 22 jaar later begon de beruchte aardbeving van 1755; het gebouw raakt beschadigd en verliest een van de torens. Uiteindelijk werd het hersteld en geopend in 1773 (met maar 1 torentje). Uiteindelijk is de kerk sinds 1918 verklaard tot nationaal monument.
Over het project
Dit project is een klein tussendoortje, want ik was eigenlijk met andere dingen bezig. Maar aangezien de kleine hoeveelheid werk, maak ik hier een uitzondering. Ook is het de eerste keer dat ik geen gebruik maak van Autodesk Sketchbook. Alles is gedaan in Photoshop. Een toren copy-pasten en bijwerken, dat is alles. Dus ook geen versie met contourlijnen maar, 2 plaatjes met en zonder de verdwenen toren. Ook is dit meteen een oefening voor een andere keer: De tweede kathedraalstoren van Antwerpen (ik zal moeten wachten tot de restauratie in 2021 is voltooid).
Oude casino - kursaal (Blankenberge)
Over het gebouw
Lang geleden toen de Belgische kust nog pittoresk was (uitgezonderd van De Haan) maakte men plannen voor een nieuw casino-kursaal in Blankenberge. Het oude gebouw met Moorse invloeden was te klein geworden. Een ontwerpwedstrijd werd uitgeschreven met als winnaars Emile Hellemans en Octave Van Rysselberghe. Zij creëerden een symmetrisch koepelbouw met 2 torens, in een mix van neorenaissance en classicistische stijl. De onthulling vond plaats op 18 Juli 1886. In die tijd groeide Blankenberge uit tot een volwaardige badplaats, zeker met zo'n mooi casino. Maar rond 1932 verdween het gebouw, nadat het al zijn charme had verloren door sobere verbouwingen. Opnieuw vond er een ontwerpwedstrijd plaats. Dit keer won het trio: Léon Stynen, Raphaël Speybrouck en G. Van Sluys. Er kwam een gloednieuw casino in Art Deco stijl. Samen met de nieuwe pier vormde het een 2de vernieuwingsgolf. Maar in de jaren 60 heerste er een sloopgolf in Blankenberge en ook het casino werd bedreigd. Toch had een uitbater uit Middelkerke interesse in het casino en daarmee werd het gebouw gered en vernieuwd. Nu loopt alles weer op rolletjes, alleen jammer van die akelige baby sculpturen op de toren.
Over het project
Eerst leek covid-19 nog ver weg in China, dus was het niet echt belangrijk. Maar het kwam steeds dichterbij. Toen ik bezig was met het vorige project (St. Nicolaaskerk) kwam het nieuwsbericht van het eerste coronageval in Nederland. Het begon met 2-5 gevallen en 3 weken later boven de 100. Nederland ging uiteindelijk steeds meer op slot en dat ging je merken. Ik zou in april op vakantie gaan buiten Europa, maar ik zal toch een tijdje moeten wachten. Het is balen. Ik heb er lang voor gewacht en gespaard maar ach ja, iedereen heeft er last van. Hoewel deze crisis toch ook z’n voordelen heeft. Nu heb ik meer tijd voor mijn hobby´s. Ik werk iedere dag aan een van deze projecten en het geeft positieve energie. Daardoor vergeet ik alle negatieve nieuws van de Corona. We moeten dit allemaal volhouden. Als we geduldig zijn komt het waarschijnlijk goed!
Peperbus toren - oude torenspits (Bergen op Zoom)
Over het gebouw
Het oudste gedeelte van de St. Gertrudiskerk is de romp van de toren uit 1370. De huidige kerk is ontworpen door Everaert Slootwater en uiteindelijk voltooid door Antoon I Keldermans in 1477. In de 16de eeuw werd de kerk ingericht voor de hervormden. De grootste genadeklap was de aanval van Franse troepen, toen de stad werd belegd in 1747. Drie jaar later is begonnen met een lager en sober herbouw. Rond deze tijd kreeg de toren z’n iconische bekroning waar die zijn bijnaam aan dankt. Uiteindelijk verlaten de hervormden in 1966 de kerk, vanwege de hoge onderhoudskosten. Protestanten gebruiken slechts een klein gedeelte van het gebouw voor hun diensten. Toen de gemeente de lege kerk repareerde, brak er brand uit in 1972. Het dak met topgevels, gewelven en (gedeeltelijke) inventaris ging verloren. Het schip kreeg later een plat dak, de rest werd hersteld. Uiteindelijk keerden de katholieken terug in de kerk. Het voordeel is dat ook de inventaris van de Heilige maagd kerk (tegenover op de Marktplein) meeverhuisde. En tenslotte kwam er nog een orgel uit Mol (België) erbij.
Over het project
Deze foto is gemaakt in 2017. Het was mijn eerste kennismaking met Bergen op Zoom. Vanwege de verre locatie was het altijd voor mij onbekend terrein geweest. Maar toen ik later foto’s zag van de gevangenpoort en Markiezenhof, werd ik toch wel nieuwsgierig. Het is toch wel een verrassend mooi stadje. Ik ben met Kwijt & Onvoltooid gestart in 2018, maar toch zie ik soms bij oudere foto’s toch nog iets waar je verder aan kunt werken. Zeker toen afgelopen februari Bergen op Zoom werd bezocht in het tv-programma: Hier zijn de van Rossems. Toen zag ik weer de maquettes van de stad in het Markiezenhof en eentje van de toren van voor 1747. De torenspits was toen veel kleiner maar toch markant. De huidige torenspits is minder opvallend gemaakt.
Oude Sint-Lambertuskerk (Nederwetten)
Over het gebouw
Hoe kwam een oude toren tussen de paarden terecht? Dan moeten we even terug in de tijd. Zowel kerk en toren waren gebouwd in de 15de eeuw. Het hoorde bij de naastgelegen Priorij (Klooster) Hooidonk. De bouwstijl was eenvoudige Kempen gotiek. Tussen 1648 tot 1700 was de kerk in protestants gebruik. Van 1756 tot 1791 deed het dienst als raadhuis. Uiteindelijk werd het in 1797 teruggegeven aan de katholieken. Een eeuw later werd het dorp verplaatst en kreeg een nieuwe kerk van Emmanuel Corbey. De oude kerk werd in 1898 gesloopt, behalve de toren. Een woeste storm verwoeste de torenspits in 1938, die niet meer werd herbouwd. Het omliggende terrein hoort inmiddels bij een Paardenfokkerij, waarmee de beginnende vraag is beantwoord. Vlak bij de toren ligt een brug, waar een mooie route langs de Dommel (rivier) start.
Over het project
Ik had al eerder een verslag over dit project geschreven, maar was het bestand kwijtgeraakt. Eenzame torens zijn een bekend fenomeen in Noord-Brabant. Nu was Nederwetten aan de beurt. Wat ik heb gedaan is dat ik hetzelfde gebouw van 2 verschillende perspectieven heb gefotografeerd. De eerste is van een afstand en de andere van dichtbij (zoals bij de kerk van Stiphout). De foto van veraf was moeilijker omdat de perspectief nieuw was, maar uiteindelijk lukte het met voorbeelden van Friese terpkerken (terp is een verhoogde heuvel). Aangezien kerk en toren rond dezelfde tijd zijn gebouwd, was het mogelijk om de kerk in kleur te doen.
Oude bebouwing voor Dynamo
Over de gebouwen
Tot 1962 zag dit stukje Eindhoven er anders uit. Alleen de Agustijnenkerk en enkele (monumentale) huizen zijn oud. Vroeger stond daar de hervormde kerk van de stad. Deze kwam gereed in 1813, nadat de katholieken de oude Catharinakerk terugkregen. Naast de kerk lag een woning annex winkel (eerst een bakkerij, toen een snoepwinkel). Een L vormige huis maakte de bocht af, hier zat vroeger het stamcafé Het Groen Huis. Daarnaast een (wit) chique woonhuis. Een leuk maar knus stukje dat inmiddels weg is. Toen kwam de multifunctionele centrum Metro in de plaats. Later werd het pand vervangen door de huidige (Creatief platform) Dynamo. Qua ontwerp is het iets beter dan zijn voorganger. Ook de naastgelegen Heuvel Galerie en Catharinaplein zijn gloednieuw.
Over het project
Ondanks het minimale materiaal wat ik had, kon ik er toch mee beginnen. Hoe meer gebouwen je reconstrueert, hoe moeilijker het is. Zeker als je een hoek perspectief hebt zoals hier. 2 schetsen waren nodig tot ik de juiste verhoudingen kreeg. Als ik gebouwen wil meten, dan kijk ik altijd naar andere gebouwen in de omgeving. Hier is dat met de dynamo en (witte) oude fabrikantswoning. Alle informatie over de gebouwen heb ik gehaald uit boeken en de site Eindhoven-in-beeld.
Hove (old) Town Hall
Over het gebouw
Zowel Brighton als Hove zijn begonnen als kleine vissersdorpjes. Uiteindelijk zijn beide plekken uitgegroeid tot victoriaanse badplaatsen. Hoewel beide plaatsen zijn samengevoegd, hebben ze ieder een apart stadhuis. Het stadhuis van Hove werd voltooid in 1882. De architect was Alfred Waterhouse, die ook het National History Museum in Londen ontwierp. De combinatie van baksteen, terracotta en een klokkentoren maakte het gebouw de trots van Hove. Jammer genoeg werd het stadhuis verwoest in 1966. Uiteindelijk werden de restanten gesloopt en plannen gemaakt voor een nieuwe opvolger. In 1974 werd het nieuwe stadhuis voltooid. John Wells-Thorpe ontwierp het in de stijl van brutalisme. Velen bekritiseerden de betonnen kolos, maar er zijn ook een aantal bewonderaars (er waren zelfs plannen om het stadhuis tot monument te verklaren).
Over het project
Soms als ik begin aan een project, vraag ik me af hoe het eindresultaat eruitziet. Hoewel de onderkant van het stadhuis niet helemaal zichtbaar is, was het toch gelukt. Anders dan hier lag het oude stadhuis kwartslag links gedraaid, wat gezien mijn doel van het project niet echt uitmaakt (Het gaat mij om een duidelijk contrast tussen het oude en nieuwe stadhuis). Verder was het moeilijkste aspect de ramen, omdat ik daaruit de verhouding bepaalde. Ook moest ik ze meerdere keren aanpassen. Een ander simpel trucje is, als ik niet precies weet hoe de deur eruitziet, ik dan die weglaat en teken alsof de deuren zijn geopend. Om de beginvraag te beantwoorden: Het eindresultaat is de moeite waard!
Station Eindhoven (Centraal)
Over het gebouw
Het eerste station werd geopend op 1 Juli 1866. Architect K.H van Brederode ontwierp meerdere waterstaatstations gefinancierd door de overheid in diverse plaatsen in Nederland (Zwolle, Middelburg, Leeuwarden, etc.). Vincent van Gogh maakte in 1883 nog een schilderij van het station, tijdens zijn verblijf in Nuenen. 33 Jaar later werd het station grondig verbouwd door G.W. van Heukelom. Het sierlijke Neoclassicistisme werd vervangen door een sober en strakker ontwerp. In de jaren 50 werd het spoor 150 meter naar het noorden verplaatst en verhoogd. Daarbij hoorde het huidige station van Koen van der Gaast bij. Het oude station werd pas gesloopt toen de nieuwe werd voltooid in 1956. Het huidige station is in 2008 toegevoegd aan een lijst van 100 rijksmonumenten uit periode van de wederopbouw (na de Tweede Wereldoorlog).
Over het project
Ik heb me eerder uitgelaten over de sloopwoede die (vooral vroeger) plaats vond in Eindhoven. Iedere plaats is anders. Eindhoven is misschien niet mooi zoals Delft of Maastricht, maar dat betekend niet dat Eindhoven minderwaardig is. Deze stad heeft andere goede dingen: Prima voorzieningen, veel groen en natuurlijk Brainport Eindhoven (het centrum van vooruitstrevende technologie). Het huidige station beeld goed uit wat ik hierboven benoem. Persoonlijk vind ik het een aardig gebouw. Misschien niet zo mooi als in Groningen of Amsterdam, maar mooi in zijn eigen recht. Zeker ook door de toevallige overeenkomst met de oude Philips radio´s. Vanwege de status van Brainport, juich ik ook de toekomstige bouwplannen in de stad toe (mits ze goed zijn uitgevoerd). Daarom is deze foto snel genomen om de evolutie van Eindhovense stations te laten zien. Er is ook een versie met contouren van beide stations samen.
Nieuwe (Sint-Jacobs) toren in Leeuwarden
Over het gebouw
Naast de Oldehove (een scheve kerktoren dat nooit was afgebouwd) kende Leeuwarden ook een andere middeleeuwse toren. De nieuwe toren was omstreeks 1540 gebouwd. Het werd ook wel de Sint-Jacobstoren genoemd vanwege de gelijknamige kapel vlakbij. Het (40m hoge) bouwwerk stond symbool voor Welvaart en trots van Ljouwert (Friese benaming voor Leeuwarden), maar diende ook als burgerlijke wachttoren. Qua ontwerp had het iets weg van de Bakenesserkerk(toren) in Haarlem. Uiteindelijk begon de toren steeds schever te staan. Na een stevige decemberstorm in 1883 is de Nieuwe toren in het nieuwe jaar afgebroken. Toevallig was in 1884 ook de nieuwe St. Bonifatiuskerk voltooid met een toren van 85m hoog. Pas in 2002 werd een record verbroken door de 115m hoge Achmeatoren.
Over het project
Mijn 25ste project voelt voor mij als een cadeautje. Ik bezocht Leeuwarden al in 2018, maar toen kon ik niet alles van de stad zien. Ondanks de corona dit jaar, was het wel mogelijk om een nachtje naar Leeuwarden te gaan (met mondkapje uiteraard). Het was nu wel gelukt om alles te zien wat ik had gemist, waaronder dit plaatje. Kwijt & Onvoltooid is niet alleen een project om mezelf een plezier te doen. Ik hoop daarmee mensen door een soort fotolens te laten kijken, wat normaal onmogelijk is. Eigen fantasie combineren met geschiedenis en een hedendaags beeld.
Heilige Naam Jezuskerk (Lierop)
Over het gebouw
Wie langs de A67 rijdt, zal misschien Lierop met zijn eigenaardige kerkgebouw opvallen. Deze kerk werd gebouwd in 1892 ter vervanging van een kleiner middeleeuwse voorganger. Architect Carl Weber stond bekend om zijn zogenaamde koepelkerken zoals in Geldrop en Uden. De middentoren met 4 kleine torens op iedere hoek was geïnspireerd op de kathedraal van Doornik. De 2 zuidtorens waren oorspronkelijk hoger, maar werden later verwijderd en lager herbouwd. Het gebouw is een rijksmonument (logisch: want mooie architectuur moet je koesteren, zeker in leuke dorpjes)
Over het project
2020 was een bijzonder jaar, dat helaas werd gedomineerd door minder fijne gebeurtenissen (Corona pandemie, BLM, Natuurrampen, etc.) Ik ben namelijk gevoelig voor negativiteit. Of het nou dichtbij of ver-van-mijn-bed-show. Als ik er te lang in blijf hangen, heeft dat nadelig invloed op mij (zoals nachtmerries of onzekerheid). Uiteindelijk moet je een streep trekken. Ik besloot mezelf te beschermen door negatief nieuws zoveel mogelijk te vermijden. Verder waren mijn projecten (en Kbrain), de natuur en favoriete muziek (vooral de jaren 80) de positieve medicijnen voor het afgelopen jaar. Ook als mij iets dwars zat, heb ik dat meteen besproken met iemand zodat het (uit mijn hoofd) geparkeerd is. Choose your battles!
Stadhuis uit 1554 (Eindhoven)
Over het gebouw
Eindhoven kreeg in 1232 stadsrechten. In de middeleeuwen bestond het stadje uit de (kleine) Catharinakerk, een kasteel, klooster, poorten, gasthuis en meerdere huizen. De stad werd in 1486 en 1554 getroffen door grote stadsbranden. Na de laatste brand werd op de plek van het oude gasthuis, het stadhuis gebouwd. Het was een pand met trapgevel en bordes en 2 dakruiters (waarvan een met een ui-bekroning). De bakstenen kwamen uit (toenmalige dorpen) Stratum en Strijp. Boven de ramen waren 3 (mergel) steen ornamenten met het bouwjaar en stadswapen (leeuw en 3 hoornen). In 1865 werd het stadhuis vervangen door een grotere opvolger die gereedkwam in 1869. Het verhaal van dat gebouw heb ik al eerder verteld.
Over het project
Ik dacht klaar te zijn met de geschiedenis van het stadhuis in Eindhoven. Tijdens het zoeken op internet voor potentieel (verdwenen) gebouwen, kwam ik een aantal duidelijke schetsen tegen van het stadhuis uit de 16de eeuw. Ik heb dezelfde TIF-bestand gebruikt als degene waar ik de 19de eeuwse stadhuis mee gemaakt heb. Het verhaal blijft ontroerend maar toch fascinerend. Ik voel me een beetje zoals Peter R. de Vries die met passie verteld over misdaadzaken. Ik kan het niet vergelijken met (racistische) mensenmoord, maar qua historie, cultuur en identiteit was het wel een schandalige blunder voor Eindhoven. Mijn doel is om mensen het verhaal te vertellen, maar ook een alternatief beeld te delen van hoe het anders zou lopen (als het er nog stond). Zo komt verloren architectuur toch nog tot leven.
2de (Sint-Petrus-banden) Kerk van Bladel
Over de gebouwen
Ondanks de lichtelijke verstedelijking van Bladel, is er toch nog historie te vinden. Zo ook de 15de -eeuwse kerktoren. Het bijhorende kerkje werd in 1879 vervangen door een groter neogotische kerk van P.J Bekkers. Na 40 jaar werd de capaciteit te klein. In 1926 werd verderop een nieuwe kerk gebouwd. De architect was Hubert van Groenendael. Qua stijl is het een overgang tussen neogotiek en Amsterdamse School. Na de oplevering werd de oude kerk gesloopt en bleef de toren alleen achter.
Over het project
Lang geleden bezocht ik ooit iemand die in Bladel woonde. Toen zag ik de kerk met losstaande toren, wat hield dat in? Na jaren het boek Verdwenen kerken in Noord-Brabant te hebben gelezen, was het verhaal van de Bladelse kerkgeschiedenis duidelijk. Zo begon ook mijn fascinatie voor de losstaande kerktorens in Brabant. Na Nederwetten en Stiphout ging ik aan de slag met Bladel. Afgelopen zomer was ik weer terug in het plaatsje voor de foto. Ondanks de hoge heg en tegenlicht, is het toch weer gelukt. Ook fijn dat de nieuwste kerk in beeld is. De middeleeuwse kerk is niet getekend wegens gebrek aan referentie.
Oude toren van Nuenen
Over het gebouw
Dit plekje naast een woonwijk is niet zomaar een plekje, want hier stond ooit de middeleeuwse parochiekerk van het dorp. Het werd eind 15de eeuw gebouwd en was gewijd aan Clemens van Alexandrië. Blikvanger was de toren van ongeveer 52 meter. Na herstelwerk (als gevolg van plundering) werd de torenspits 10 meter verlaagt. In de 18de eeuw vinden maar liefst 3 blikseminslagen plaats, die een gedeeltelijke instorting in 1793 veroorzaakten. Toen de katholieken de kerk terugkregen, werd de gehele toren verlaagd tot 26 meter en de andere restanten gesloopt. In 1871 kwam de nieuwe Sint-Clemenskerk gereed (ontworpen door Carl Weber) op een andere locatie. De oude toren is uiteindelijk in 1885 afgebroken en de stenen werden gebruikt voor wegverharding. Vincent van Gogh kon nog net op tijd de charmante toren vastleggen op doek (hij baalde van de sloop). De begraafplaats bleef behouden, daar ligt Theodorus van Gogh (de vader van Vincent). In 2008 werd de fundamenten van de toren opgegraven en zichtbaar gemarkeerd met stenen.
Over het project
Het was ijskoud en bewolkt op de dag van de foto, desondanks wou ik toch een kijkje nemen bij deze plek in Nuenen. Lange tijd wist ik niks over de oude toren, totdat ik een van de schilderij van Vincent zag. De rede dat dit plaatje in de winter is opgenomen, is vanwege minder schaduw en dat daardoor de fundamenten beter zichtbaar zijn. Bij de contourlijnen is de achtergrond wel lichter gemaakt, zodat de toren meer opvalt. Het leukste aan dit bouwwerk is de sterke hoogte contrast tussen de middeleeuwse en 19de -eeuwse toren.
En nu op naar Hamburg voor mijn volgende project.
Hauptkirche Sankt Jacobi
Over het gebouw
De Jacobi kerk is een van de 5 (Lutherse) hoofdkerken van Hamburg. Het huidige kerkgebouw werd gebouwd tussen 1350 en 1400. De toren had oorspronkelijk geen torenspits. Deze werd toegevoegd tussen 1587 en 1589, naar ontwerp van de naastgelegen St Gertruidskapel. Begin 19de eeuw verdween de torenspits en werd het vervangen door een tijdelijk piramidevormig dak. Uiteindelijk kwam in 1828 een nieuwe hoge torenspits in neogotische stijl. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden zowel de toren als kerk zwaar beschadigd. Pas rond 1963 werd de kerk herbouwd met een nieuwe moderne torenspits. Het ontwerp is vrijwel identiek aan de torenspits van de Nicolaas kerk in Bielefeld. Ook daar ging de oude torenspits verloren en werd het rond dezelfde tijd gerestaureerd door dezelfde architecten. Hamburg heeft een unieke skyline van verschillende torens, waaronder dit bijzondere exemplaar.
Over het project
Alweer 5 jaar geleden was ik in Hamburg. Het zou eigenlijk Berlijn worden, maar uiteindelijk bleek Hamburg qua afstand gunstiger vanwege het korte verblijf. Berlijn komt zodra Corona onder controle is. Hoewel ik de stad niet goed kende, was het een verrassend leuke en bruisende plek. Na het minder opvallend maken van de huidige torenspits, begon de reconstructie. Hoewel er vrij weinig documentatie te vinden was voor de eerste torenspits, waren de vormen en kleuren makkelijk te tekenen (met de Catharina kerk die tevens in Hamburg ligt als voorbeeld). Hoewel er van de 2de torenspits genoeg beelden waren, was de meerderheid wel van nadat de toren was verkleurd. Daarom is gekozen voor de oorspronkelijke (donkere) kleur, dat beter opvalt bij de lichte lucht. De balustrades heb ik bij beide versies niet toegevoegd.
Waag op de Dam in Amsterdam
Over het gebouw
Slechts 4 jaar (1806-1810) was Lodewijk, de broer van Napoleon Bonaparte koning van Nederland. Een van zijn bevelen had een persoonlijk drijfveer: Het oude Waaggebouw op de Dam moest wijken, want het zou zijn uitzicht vanuit het paleis (balkon) bederven! Het karakteristieke gebouw bestond sinds halverwege de 16de eeuw, op de plek van een 14de -eeuwse voorganger (waarvan weinig bekend over is). De Renaissancestijl was af te lezen aan het hoge schilddak met vele dakkapellen en hoge schoorsteen. Er was ook een hoog bordes en aan 3 zijdes pronkte het stadswapen van Mokum (bijnaam van Amsterdam). Het uiterlijk werd in 1777 flink versoberd wegens verzakkingen. In het najaar van 1808 viel (zoals eerder vermeld) het doek voor het markante gebouw. Gelukkig bestaat de waag op de Nieuwmarkt (ook in Amsterdam) nog steeds.
Over het project
Zoals eerder vermeld bij de Amsterdamse Dominicustoren, had ik de waag bewaard voor het juiste moment, dat nu was gekomen. De drukte maakte het vastleggen niet makkelijk, vandaar ik van 2 verschillende standpunten heb gefotografeerd. Hier is het van dichtbij. Er was ook een standpunt vanuit de naald, maar die gaat er niet komen. Ik had veel moeite moeten doen voor de kleine details (zoals de leeuwen, bakstenen en traptreden) een grote afstand maakt het ingewikkeld om de details te tekenen. Soms moet je een grens legen binnen je eigen mogelijkheden, zoals hier het geval is.
Fellenoordkerk in Eindhoven
Over het gebouw
Voor de annexatie van 1920 was Fellenoord een wijk van het plaatsje Woensel, dat later een stadsdeel van Eindhoven zou worden. Tussen 1907-1909 werd voor de groeiende volksbuurt een nieuwe kerk gebouwd. Het was gewijd aan Antonius van Padua en ontworpen door Albert Margry. De architectuur was een combinatie van Neogotisch/Romaanse stijlen. Bij het bombardement op 19 September 1944 raakte de kerk flink beschadigd. Het zou later hersteld worden door architecten Jos Schijvens en Ir. J. van Buytenen. Na de oorlog kwam een nieuw beleid van vernieuwing en expansie. Een groot gedeelte van Fellenoord werd gesloopt voor een nieuwe ringweg. De kerk kwam geïsoleerd te liggen en zonder parochianen te zitten en moest zijn deuren sluiten in 1971. Twee jaar later werd het gesloopt om plaats te maken voor kantoorpanden. Er zijn toekomstige plannen om dit gebied te vervangen met nieuwbouw voor wonen, werken, ontmoeten en verblijven (met als werktitel KnoopXL).
Over het project
Even leek het erop dat na de Waag op de Dam, de voorraadkast van projecten tot leegstand zou komen. Het was dus tijd om het aan te vullen. De Fellenoordkerk stond bovenaan vanwege de plannen rondom KnoopXL. Het vinden van het juiste standpunt was niet makkelijk rondom het UWV-kantoor. Vanaf de zuidkant is het moeilijk te bereiken vanwege de verhoogde ringweg en beperkte wandelpaden. Het enige geschikte standpunt was van de noordwest kant. Het is niet een mooie foto geworden (dat kwam ook wel vanwege het sombere weer en het gruwelijke kantoorgebouw), maar scherp en ruim genoeg voor de kerk.
Oude (Sint-Petrus banden) kerk van Son
Over het gebouw
De solitaire kerktoren van Son hoorde ooit bij een kerk uit de 15de eeuw (de toren was pas voltooid in 1526). Tussen 1648-1810 was de kerk protestants, waarna de katholieken uitweken naar een Schuurkerk. Ze mochten in die tijd hun diensten niet in het openbaar houden, dus werd het vaak gehouden in omgebouwde schuren en huizen. Halverwege de 19de eeuw was het tijd voor een opknapbeurt in neogotische stijl. Het koor en de torenspits werden verhoogd en het interieur vernieuwd met orgel en meubilair. Op 29 december 1958 slaat het noodlot toe: de kerk brand volledig af, alleen de muren blijven overeind. In 1960 komt een nieuwe en grotere kerk gereed naast de ruïne. Tijdens een storm in hetzelfde jaar storten de muren van de ruïne in, de toren bleef ongedeerd. De resten werden 6 jaar later verwijderd en de toren werd in 1975 opgeknapt met een nieuwe spits (iets kleiner dan de vorige). Ook de nieuwe kerk (die sinds 2de kerstdag 2017 aan de eredienst is onttrokken) stond op de nominatie voor sloop. Uiteindelijk is dat dankzij de gemeenschap van het dorp voorkomen. In de toekomst wordt de kerk het nieuwe dorpshuis met theaterzaal en bibliotheek.
Over het project
Net als de kerk in Fellenoord had de Verdwenen kerk van Son voorrang. Het gebied rondom de toren is druk ingedeeld. De ruimte naast de nieuwe kerk bood te weinig ruimte om foto's te maken. En vanaf de begraafplaats zijn er veel bomen die het zicht belemmeren. Aan de noordkant zijn normaal veel terrasjes vol bourgondische Brabanders, maar vanwege de gesloten horeca was er genoeg ruimte voor het standpunt. Helaas op de juist gevonden plek scheen het zonlicht recht in de camera. Hoewel het een hinder was, wou ik de zon niet uitschelden zoals in de Eneco reclame uit 2008. Meerdere foto’s zijn genomen, en deze foto was de enige zonder lens flare op de toren. Ook zijn de zichtbare kentekenplaten wazig gemaakt om privacy van de eigenaren te respecteren.
Verwoeste stadhuis van Heusden
Over het gebouw
Eeuwenlang was het laatgotische stadhuis de trots van de vestingstad Heusden. Gebouwd in 1461 en later uitgebreid in 1572, 1588, 1635 en 1876. Wegens de uitbundige details werd het gebouw gezien als een van de mooiste stadhuizen van Nederland. Maar in de nacht van 4 op 5 November 1944 slaat het noodlot toe. Om oprukkende geallieerden te verhinderen blazen de Duitsers de stadhuistoren op, zodat ze niet als uitkijkpost konden worden gebruikt. Helaas zijn er ook 134 mensen omgekomen die zich onwetend schuilhielden in de kelder van het stadhuis. Na de oorlog worden de resten opgeruimd. De oude locatie wordt het plein naast het nieuwe stadhuis in de stijl van Bossche School. Hoewel het eenvoudiger en soberder is dan zijn voorganger, past het nieuwe stadhuis wel goed bij het oude vestingstadje. Momenteel is daar de lokale archief en museum met maquettes in gevestigd.
Over het project
Ongelooflijk wat een oorlog kan veranderen. Naast de vele menselijke slachtoffers is er ook eeuwenoude cultuur en geschiedenis verloren gegaan. Stel je eens voor dat je in een vooroorlogse Rotterdam of Nijmegen kon rondlopen. Daarop geïnspireerd begint hier een 3 delige serie van 3 verdwenen torens van Heusden. Gelukkig waren de gebouwen vlak voor de verwoesting uitgebreid gedocumenteerd. Het moeilijkste was toch wel de juiste standpunt vinden. In 2018 deed ik een poging, maar was ik afgeleid door de hoeveelheid geparkeerd auto’s. Dit jaar deed ik nog een poging, met succes. Hoewel er tegenlicht is van andere gebouwen zorgt het er wel voor dat de oude Stadhuis meer opvalt. Zo heeft Heusden zijn oude pronkstuk weer terug!
Verwoeste toren van Hervormde kerk in Heusden
Over het gebouw
In 1210 werd een melding gemaakt van de eerste kerk van Heusden. Daarvan bleef alleen de toren over. De kerk is in verschillende eeuwen uitgebreid en vernieuwd. In 1944 veranderde alles. Om te voorkomen dat geallieerden de 3 torens in Heusden als uitkijkpost gebruikte, werden ze alle 3 opgeblazen. Na de oorlog was bouwmateriaal erg schaars. In de steden werden gebouwen vaak bij geringde schade hersteld. Maar bij grote verwoesting werd er vaak een nieuwer en goedkoper gebouw ontworpen en gebouwd. Zo werd de kerk van Heusden slechts gedeeltelijk hersteld, zonder kerktoren.
Over het project
De jaren 60 was een spannende tijd voor Heusden. Het zwaar getroffen stadje lag er vervallen bij en er was zelfs sprake van sloop en modernisering. Uiteindelijk heeft een historicus uit Gelderland daar een stokje voor gestoken. Naar voorbeeld van kleine Hanzestadjes begon in 1968 een grootschalige restauratie. Alle inwoners moesten tijdelijk hun huis uit, dat volledig werd hersteld werd voorzien van nieuwe voorzieningen. Ook de oude ravelijnen en bastions werden uitgegraven naar voorbeeld van de oude kaart van Joan Blaeu. Ondanks alles was er ook kritiek: zo vonden sommigen de restauratie te duur en overbodig. Daar kan ik me moeilijk iets bij voorstellen. Want het stadje is als de feniks uit de as herrezen en ligt er anno nu erg mooi bij. Voor degene die het stadje nog niet kent, raad ik een bezoek (op een zonnige dag) van harte aan.
Verwoest Sint-Catharinakerk / Waterstaatkerk in Heusden
Over het gebouw
Tijdens de 80-jarige oorlog in 1579, werd de oude Catharinakerk en de rest van Heusden hervormd. Hierdoor moesten katholieke parochianen hun toevlucht nemen tot de dorpen Bokhoven en Drunen, wat neutraal gebied bleef. Pas in 1692 werd een schuurkerk toegestaan zolang het exterieur niet op een kerkgebouw leek en de diensten niet buiten waren. Begin 19de eeuw mochten de katholieken in Noord-Brabant hun oude parochiekerk terugkrijgen, mits ze in de meerderheid waren. Aangezien ze in Heusden in de minderheid waren, kregen ze onder toezicht van Rijkswaterstaat een nieuwe kerk in de stijl van neoclassicisme. In 1944 werd de kerk nauwkeurig gedocumenteerd van zowel buiten als binnen. Later in hetzelfde jaar bliezen Duitse bezetters het gebouw op. Na de oorlog werd op de oude locatie woningen gebouwd. Waar ooit de Voorburcht van het kasteel stond, werd de nieuwe kerk gebouwd. Net als bij het stadhuis is gekozen voor de sobere bouwstijl van de Bossche School. In de toekomst wordt de kerk verbouwd tot appartementen, aangezien de kerk in 2018 aan de eredienst is onttrokken. Misschien dat ze dan die foeilelijke antennes aan de toren kunnen verwijderen.
Over het project
Een van de leukste aspecten aan dit project is dat je veel research doet over diverse onderwerpen. Ik krijg bij deze kerk meteen een deja-vu met de Sint-Pieterskerk in 's-Hertogenbosch uit 2019. Hierna ben ik nog niet klaar met de Watersstaatkerken. Er staat nog meer staan gepland in Amsterdam, Renkum, Groningen, Leiden, Den Haag en Middelburg (de laatste wordt misschien uitgevoerd met Lego).
Hof van Holland in Eindhoven
Over het gebouw
Een trotse naam voor een Magnifiek pand uit 1610 (als we de jaarankers moeten geloven, anders is het iets ouder). De dubbele trapgevel met naam ornament vol bloemen en gezicht maakte zeker indruk. Ook was er een sierlijk ingangsportaal met 5 leeuwen. Voor een aantal eeuwen was het pand in gebruik als hotel door verschillende eigenaren. Aan de achterkant stonden stallen voor paarden van de gasten. Begin 20ste eeuw werd het onderste gedeelte verbouwd tot winkelpand (eerst meubelwinkel en later kledingwinkel). De rest van het gebouw werd gebruikt als bibliotheek. Ondanks dat dit gebouw schadeloos de tweede wereldoorlog overleefde, was een definitieve sloop in 1961 wel het einde. De houten dakconstructies en ornamenten werden respectloos verwijderd. Op deze locatie kun je nu keukengerei bij de Blokker kopen, of je nagels laten lakken.
Over het project
Stel je voor: een monumentaal pand dat werd gebouwd toen de 80-jarige oorlog nog een ding was, maar verdween toen Joeri Gagarin als eerste mens de ruimte bezocht...
Erfgoed met een bewogen geschiedenis spreken het meest aan. En dat terwijl ik meerdere keren bijna de hoop had opgegeven omdat de ornamenten te complex waren. Na wat zoeken en verzamelen bleek het toch mogelijk. Normaal teken ik liever geen menselijke hoofden, maar bij dit project werkt het wel (en misschien bij toekomstige projecten). De voldoening is het meer dan waard. Want ik doe het niet alleen voor mezelf: maar ook voor de mensen die dit pand hebben gebouwd. Degenen die hebben gewerkt in het hotel, bibliotheek en winkels. Maar vooral degenen die hun uiterste best deden om het pand te beschermen tegen de gehate slopershamer. Op verzoek van iemand heb ik iets nieuws gedaan: Ik heb ook een moment vastgelegd terwijl ik de perspectief en eerste contouren schets. Want een gebouw terugbrengen in juiste verhouding doe je niet zomaar.
Kaiser Wilhelm Gedächtniskirche
in Berlijn
Over het gebouw
Het verhaal begint bij de bouw tussen 1891 en 1895. Franz Schwechten ontwierp de kerk in Neo-Romaanse stijl, met de Dom van Bonn (dat rijmt) als voorbeeld. Keizer Wilhelm II was de opdrachtgever en vernoemde het bouwwerk naar zijn opa. Naast de buitenkant maakte het mozaïekwerk ook indruk. Aan al die pracht en praal kwam in november 1943 een eind, toen een geallieerde luchtaanval de kerk zwaar beschadigde. Na de oorlog zou eigenlijk de restanten verdwijnen voor een nieuwe kerk, maar na veel bezwaar mocht de grote toren blijven staan. Deze wordt in de volksmond ook de holle kies genoemd en staat tussen de nieuwe kerk (Make-up doos) en klokkentoren (Lipstick). Maak zeker een bezoek aan de nieuwe kerk voor het bijzondere blauwe interieur.
Over het project
Het mooiste aspect aan dit project is dat ieder gebouw anders is. Waar sommige vrij onbekend zijn, is de Gedächtniskirche een ware bekendheid. In het computerspel Simcity 3000 Unlimited leerde ik dit unieke bezienswaardigheid echt kennen. Toen ik Berlijn voor het eerst bezocht in 2018, stond het ook bovenaan mijn lijstje om te zien. De foto’s zijn van meerdere standpunten genomen en uiteindelijk zijn er 2 gekozen. De eerste versie (gezien van veraf) was makkelijker omdat vanuit dat perspectief veel archiefbeelden waren. Versie 2 was dichterbij en moeilijker. Desondanks is het met behulp van de oude toren en de contouren van de eerste versie toch nog alles goed gekomen. Elke keer als ik eraan werkte, vielen er kleine beschadigde gedeeltes op die ik eerder over het hoofd had gezien. Ook dat hoort erbij, want daardoor is een allerlaatste controle essentieel.
Kasteel Almere
Over het gebouw
Het is niet makkelijk om een nieuwe provincie te creëren. Nog voor de stichting was Lelystad de beoogde hoofdstad met naar schatting 150.000 inwoners. Maar slechte infrastructuur en geïsoleerde ligging zorgde ervoor dat het uiteindelijk nooit de 100.000 inwoners zou halen. Het jongere Almere (ten zuiden van Lelystad) had meer succes en haalde zelfs de 200.000 bewoners, waardoor het een van de grootste steden van Nederland is. In 2000 begon Thijs Blom beheer BV met het bouw van Kasteel Almere, naar voorbeeld van Kasteel Jemeppe in Hargimont (België). Het zou de stad een historiserende attractie opleveren met horeca en trouwlocatie. In 2002 ontstonden financiële problemen waardoor de bouw werd stilgelegd. Jaren verstreken, en niemand weet wat er met de moderne ruïne moest gebeuren. Er waren tijdelijke ideeën voor woningbouw en zelfs een pretpark, maar dat bleek niet te werken. In 2022 zou Rabobank een poging willen wagen, zal het lukken om het kasteel te voltooien?
Over het project
Urbex is normaal niet helemaal mijn ding, omdat je op plekken komt die niet toegankelijk zijn. Van Flevoland zegt men vaak dat het saai en lelijk is, dus dit kasteel is voor mij iets om toch uit te zoeken. Vanuit buitenwijk “de Grienden” was het even lopen naar het geïsoleerde kasteel. Na een moeilijke fotobewerking was er toch nog een nuttige foto voor reconstructie. Gelukkig waren er al 2 verdiepingen grotendeels voltooid, waaruit ik verder ging. Mocht de laatste poging van Rabobank niet lukken na bijna 20 jaar, dan is hier nog altijd een voorbeeld van een voltooid kasteel Almere!
Station Almelo
Over het gebouw
Na een rit van 1 uur & 36 min vanuit Almere zijn we aangekomen in station Almelo. De bouw van het eerste station werd gestart door minister Thorbecke. Het had een vakwerkconstructie dat deed denken aan pagodes. Uiteindelijk werd het in 1907 vervangen door het station dat nu is gereconstrueerd. Ook dit frappante bouwwerk (met hoektorentje) moest eraan geloven. In 1962 werd de sloop afgerond. Toen werd het huidige station geopend, ontworpen door Koen van der Gaast. Uiteindelijk heeft het zelfs een plek op de erelijst van Rijksmonumenten uit de jaren 60 gekregen.
Over het project
Het is altijd leuk om nieuwe plekken te ontdekken. Zelfs voordat ik nog ergens voet heb gezet, begint al de zoektocht naar verdwenen bouwwerken. Naast Almelo heb ik ook in Hengelo foto’s voor het oude raadhuis & station. Omdat ik afwisseling belangrijk vind, werk ik met gebouwen van verschillende plaatsen na elkaar. Anders voelt het geforceerd en dat is natuurlijk niet goed. Nu volgt Nijmegen!
Onvoltooide kerktoren in Wijk bij Duurstede
Over het gebouw
De bouwgeschiedenis gaat terug tot de 14de eeuw. De eenbeukige St. Johannes de Doper kerk werd uitgebreid met zijbeuken. Ook zou de nieuwe toren (naar voorbeeld van de Utrechtse Domtoren) een hoge bezienswaardigheid van het stadje worden. Door geldgebrek, er moest veel hersteld worden door aanvallen van Franse troepen, is het slechts 40 meter hoog. Ook de plannen voor een beoogd stenengewelf & herbouw van het verwoeste koor waren gesneuveld. Ondanks alle tegenslagen is de kerk, zoals het nu is, zeker de moeite waard.
Over het project
Oorspronkelijk was ik bezig met de Molenstraatkerk in Nijmegen. Maar de verwoeste façade was zo moeilijk dat ik vastliep en later het project hebt stopgezet. Het is alweer 5 jaar geleden dat ik begon met een passie voor reconstructies van onvoltooide & verdwenen gebouwen, maar dan zichtbaar gemaakt in hedendaagse beelden. Hoewel er veel optimisme & nieuwsgierigheid is, zijn er ook grenzen. De afgelopen maanden ben ik alle projecten in de wachtlijst nagegaan en gerangschikt op moeilijkheid & prioriteit. De conclusie is dat te veel hooi op je vork nemen niet de beste optie is, hoe mooi een gebouw ook is. Ondanks dat ga ik zeker door met deze bijzondere hobby. Er zijn genoeg gemiste parels om zichtbaar te maken.
Wessels Varuhus
Over het gebouw
Na het succes van Magasin du Nord (warenhuis) in Kopenhagen, opent medeoprichter Theodor Wessels een zusteronderneming in Malmö. Op de hoek van Gustav Adolfs torg werd in 1911 een beeldbepalend warenhuis gebouwd, ontworpen door August Ewe & Carl Melin. Maar tijden veranderen als de jaren 60 aanbreekt. Nadat een nieuwe grotere vesting van de keten buiten de binnenstad werd geopend in 1962 naar Amerikaans model, werd in 1963 het oude warenhuis gesloopt. Dit tot grote frustratie van vele inwoners, zeker vanwege wat er op die plek gebouwd is (een zeer modern hotel).
Over het project
En ik maar denken dat ze in Eindhoven & Tilburg zo goed kunnen slopen. Al voor het bezoek aan Malmö was de reconstructie al in de planning. Pas een jaar nadat ik de locatie heb bezocht, ben ik begonnen aan dit project. Het moeilijkste aspect was het vinden van geschikte archiefbeelden, omdat de meeste sites in het Zweeds waren. Zoals ik eerder had genoemd, wou ik oorspronkelijk het warenhuis van Lego maken. En dat lukte niet omdat er in het gebouw een binnenplaats was, waar nauwelijks beelden van waren. Daardoor is het fijn dat je bij Kwijt & Onvoltooid je aan minimaal 1 standpunt al genoeg hebt. Verder is het een oefening voor als ik bij het jubileum project (na de 50ste gebouw) het oude V&D en stadhuis in Eindhoven opnieuw reconstrueer van 3 verschillende kanten.
Oude watertoren Helmond
Over het gebouw
In het jaar van 1899 werd de eerste watertoren in Helmond gebouwd. De architect was Jan Schotel, die daarnaast ook 15 andere torens ontwierp. Al kort na de oplevering stortte de toren. Het duurde overigens een jaar voordat de herbouw voltooid was. Met een hoogte van 30,95 meter & inhoud van 300 m³ was het een bescheiden gebouw. In 1941 werd het initiatief genomen voor een nieuwe watertoren met een grotere inhoud. Vanwege oorlogsomstandigheden was de bouw pas voltooid in 1948. In de jaren 50 werd een foto gemaakt waarop beide watertorens in beeld staan. Uiteindelijk werd de oudste watertoren in 1956 afgebroken nadat het overbodig werd. De huidige toren staat leeg en word enkel gebruikt als zendtoren.
Over het project
De projecten met een vooraanzicht zijn vaak het makkelijkste. Dat blijkt hier ook het geval te zijn. De oude foto met beide watertorens kwam goed van pas om de verhoudingen te berekenen. Het was die dag ook bewolkt, wat het proces met inkleuren nog sneller maakt (geen extra schaduwen). Omdat de details van het vierkante ornament niet heel duidelijk waren, koos ik voor het gemeentewapen uit 1900. In de toekomst staan er meerdere projecten gepland in Helmond, waarvan de meeste zijn afgebroken tijdens het beruchte vernieuwingsbeleid in de jaren 60 en 70.
Lunchroom Verheugen (Eindhoven)
Over het gebouw
In de jaren 30 had de banketbakkerij en lunchroom van Jos Verheugen iets heel bijzonders. Naar Amerikaans model konden klanten met muntjes hun maaltijden en drinken uit de muur halen. Tijdens het eerste bombardement in 1942 werd de Demer (straat) grotendeels verwoest, waaronder ook de lunchroom. Niet lang daarna maakte Jos plannen voor een nieuwe lunchroom aan de Vestdijk. Het golvende ontwerp van architect Frans Korteweg leverde de bijnaam “Duikplankschool”. Naast eten & drinken was er ook plek voor culturele activiteiten. Nog geen jaar later werd de lunchroom in 1944 verwoest door het vijfde bombardement van Eindhoven.
Over het project
Soms slaat pech toe op de meest ongunstige momenten, zoals hier het geval is. Gelukkig zijn er 2 foto's en een maquette nog bewaard van de lunchroom. Hoewel het gebouw zelf vrij makkelijk was om te tekenen, had ik moeite met bomen, fietsen en mensen op de voorgrond. Om het gemis te verminderen zoek ik altijd of er vergelijkbare gebouwen bestaan qua bouwstijl. Station Eindhoven centraal komt aardig in de buurt, ook al is het 13 jaar later gebouwd.
Molen de wachter (Baarle-Nassau)
Over het gebouw
In de gemeente waar Belgische en Nederlandse enclaves als puzzelstukjes verspreid liggen, was in 1866 een Standerdmolen gebouwd. Nadat deze houten molen in 1903 was afgebrand, werd er op dezelfde plek Molen de Wachter gebouwd. Het was een ronde Korenmolen dat werd gebruikt door de familie Horevoorts-Theeuwes. In de nacht van 12 op 13 Juli 1956 was de molen geheel verbrand. De stenen restanten werden later verbouwd tot woonhuis, waar nu sierlijk een klimop groeit.
Over het project
Er zijn van die projecten waarvan je al weet dat het weinig moeite kost. Het was even oriënteren aan welke kant de kap met wieken moest staan. Ook de hoeveelheid rasters van de zeeg moesten nog worden opgeteld. In de toekomst staan meerdere molens gepland die mogelijk ook makkelijk te reconstrueren zijn.
Oude Ackerman pand (Curaçao)
Over het gebouw
De eerste huizen in de wijk Otrobanda (in Willemstad) zijn vanaf 1707 gebouwd, nadat de oudere wijk Punda volgebouwd was. In de oude boeken staat dat je aan de bouwstijl van de gevels, kunt achterhalen wanneer een historische pand was gebouwd op Curaçao. Voor dit pand is dat waarschijnlijk ergens in de 17de eeuw. Het maakte veel indruk zijn zuilenportiek. Dit werd uiteindelijk in de 20ste eeuw verwijderd om meer ruimte te geven aan voetgangers. In 1957 werd in dit pand de eerste Ackerman winkel geopend. Het familiebedrijf staat bekend om zijn textiel bekleding. Een tweede zaak werd in 1963, in een van de huizen van Handelskade. De oude pand in Otrobanda werd verwoest door brand in 1976. Momenteel staat er een moderner pand.
Over het project
Vanwege de roze verf valt de lelijkheid van het huidige gebouw minder op. Pas toen ik op Instagram een Rephotography (een nieuwe foto op de locatie van een oude foto) post zag, bleek het oude pand met zuilenportiek veel mooier was. Historische beelden waren genoeg voor reconstructie. Wat ook scheelde was dat het pand grotendeels symmetrisch was. Ook de uitdaging om de zuilenportiek terug te brengen was de moeite waard (ook al was daar extra tijd voor nodig). Het leukste aspect was om een verfkleur voor de muren te kiezen. Met wat inspiratie van bestaande panden in Willemstad, is het uiteindelijk de kleur paars geworden. Alleen hekken op de zijkant van het dak zijn weggelaten.
Cinema Palace (Groningen)
Over het gebouw
Sinds de eerste bioscoop in het Kurhaus in 1896 opende, volgden in de loop der jarenmeerdere bioscopen in andere plaatsen in Nederland. De derde bioscoop van Groningen (stad) werd in 1910 geopend aan de Grote markt met 500 zitplaatsen. De voorgevel is ontworpen door architect P.M.A. Huurman. Aanvankelijk was de naam Groninger Bioscope Theater, maar dat werd 3 jaar later Cinema palace. Uiteindelijk kwam in 1959 bij een verbouwing extra uitbreiding met 2 keer zoveel zitplaatsen. Ook werd een nieuwe moderne gevel ontworpen door ingenieur H. van Vreeswijk. Door de opkomst van televisie en videobanden kwamen steeds minder bezoekers naar de bioscoop, wat uiteindelijk leidde tot de sluiting in 1984. Momenteel is het een restaurant.
Over het project
Groningen is misschien wel de meest ondergewaardeerde stad van Nederland. Het ligt misschien wel in een dunbevolkte regio, maar de stad zelf heeft veel te bieden op gebied van cultuur, geschiedenis en horeca. Anders dan gebruikelijk heb ik de teksten getypt en transformeert in Photoshop. Dat programma is wat betreft typografie veel uitgebreider dan Sketchbook. Nadat de lijnen van de gebouwen klaar waren, voegde ik de letters toe op een transparante laag met dezelfde grootte als de achtergrondfoto. Daardoor kon de tekst op de juiste plek verschijnen toen ik de laag toegevoegd had in sketchbook.
Munsterhotel (Roermond)
Over het gebouw
Er was niet veel informatie te vinden over de oorsprong van het Munsterhotel, behalve dat het rond het jaar 1927 werd gebouwd. Het gebouw dat op de hoek van de steenweg en Munsterplein stond, maakte veel indruk op de hotelgasten. Het stond ook bekend stond als een van de beste hotels van de stad. Toen Roermond in de frontlinie lag in 1945 raakte het hotel in verval, ook na het einde van de tweede wereldoorlog. Uiteindelijk werd in 1959 het vervallen hotel gesloopt en vervangen door een appartementencomplex, met een filiaal van Gruyter op de begane grond. Alleen 1/3 deel van het hotel aan de noordkant bleef behouden als aparte pand.
Over het project
Op Instagram kwam ik het account van Architectuuromslag (voorheen Architectuuropstand) tegen. Het is een wereldwijde burgerbeweging die ontstaan is door sociale waarde en bewustzijn van mooie (oude) architectuur. Zo delen ze nieuws over historiserende architectuur, digitale ontwerpwedstrijden als tegenreactie op lelijke nieuwbouw en het maken van rephotography (een nieuwe foto op dezelfde locatie als op de oude foto). Daar ontdekte ik ook het Munsterhotel. Nou vind ik de nieuwbouw niet per se lelijk, maar meer een verkeerd gebouw op een historische A-locatie. Omdat de resterende deel nog over was, kon ik het Munsterhotel in originele kleur uitvoeren. Achteraf was dit een makkelijk project om te doen.
